Czwartek, 09 września 2010
iso Strona główna Kontakt BIP Mapa strony Redakcja English version Dzienniki Ustaw i Monitor Polski
Nasze miasto
Samorząd
Gospodarka
Kultura Turystyka
Oświata Sport
e-Urząd
Wybitne suwalskie postaci
 
W ciągu blisko 300-letnich dziejów Suwałk, swoje losy złączyło z miastem wiele znanych i cenionych postaci. Dla części z nich, Suwałki były miejscem urodzenia, inni związali się z nimi poprzez lata nauki, czy pracy. W gronie najwybitniejszych suwalczan wymienić należy: Marię z Wasiłowskich Konopnicką (1842–1910), poetkę, autorkę Roty; Aleksandrę ze Szczerbińskich Piłsudską (1882–1963), żonę twórcy niepodległej Polski, Józefa Piłsudskiego; Adama Koca (1891–1969), polityka, jednego z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego; Edwarda Szczepanika, ekonomistę i ostatniego premiera Rządu RP na Uchodźstwie; Alfreda Wierusza-Kowalskiego (1849–1915), znakomitego malarza; Emila Młynarskiego (1870–1935), dyrygenta i kompozytora, dyrektora Filharmonii Narodowej; Kazimierza Kulwiecia (1871–1941), krajoznawcę i twórcę Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego; Andrzeja Wajdę, wybitnego reżysera, uhonorowanego statuetką Oskara. W latach trzydziestych, w Suwałkach mieszkali rodzice noblisty Czesława Miłosza.
  
Historię miasta tworzyli także ci, których sława nigdy nie sięgnęła daleko, a którzy swoją pracą i zaangażowaniem zasłużyli na trwałą pamięć suwalczan, wśród nich: Karol Majerski (1800–1870), budowniczy gubernialny; Teofil Noniewicz (1851–1928) lekarz i społecznik; Wawrzyniec Gałaj (1879–1934) wieloletni prezydent miasta, działacz PPS; Aleksander Putra (1888–1962), twórca suwalskiej POW i poseł na Sejm Ustawodawczy; Walery Roman (1877–1952), adwokat i działacz niepodległościowy; Stanisław Staniszewski (1864–1925), adwokat i wybitny społecznik; ksiądz Kazimierz Hamerszmit (1916–1996).
  
Z Suwałkami, przez lata miastem garnizonowym, związało się również wielu wojskowych, m.in.: gen. Mieczysław Mackiewicz (1880–1954), twórca i pierwszy dowódca 41. Suwalskiego Pułku Piechoty; gen. Zygmunt Podhorski (1891–1960), dowódca Suwalskiej Brygady Kawalerii; gen. Henryk Minkiewicz (1880–1940), twórca Korpusu Ochrony Pogranicza.
 
     
Teofil Noniewicz (1851–1928). W 1868 roku ukończył gimnazjum w Suwałkach i wstąpił na wydział medyczny Szkoły Głównej w Warszawie. Po powrocie do Suwałk prowadził prywatną praktykę lekarską. W 1877 roku, jako lekarz wojskowy, brał udział w wojnie rosyjsko-tureckiej. Później pracował w szpitalu miejskim, w 1892 roku awansując na stanowisko pierwszego lekarza. Był jednym z założycieli suwalskiego Lekarskiego Towarzystwa Naukowego, Straży Ogniowej Ochotniczej, Towarzystwa Oszczędnościowo-Pożyczkowego, Polskiej Czytelni Naukowej. Udzielał się w amatorskim ruchu teatralnym. W 1918 roku zarządzał społecznie szpitalem, jednocześnie zasiadając w jego Radzie Opiekuńczej. W 1918 i 1919 roku wszedł w skład Tymczasowej Rady Obywatelskiej Okręgu Suwalskiego i został wybrany przewodniczącym Tymczasowej Rady Miasta. Dzięki swojej ofiarności i pracy społecznej, zyskał ogromny autorytet suwalczan. W 1924 roku, w pięćdziesięciolecie pracy zawodowej, jego imieniem nazwano jedną z głównych ulic miasta.
  

Wawrzyniec Gałaj (1879–1934). Pochodził z powiatu kutnowskiego. W Suwałkach zamieszkał około 1906 roku. Prowadził zakład fryzjerski. W czasie pierwszej wojny światowej przebywał w Rosji, a po powrocie do Suwałk, w grudniu 1918 roku wszedł w skład Tymczasowej Rady Miejskiej, pełniąc obowiązki sekretarza. Od lipca 1920 roku był wiceprzewodniczącym Rady Miejskiej, a od stycznia 1921 roku objął stanowisko wiceprezydenta miasta. W 1927 roku został prezydentem Suwałk. Funkcję tę pełnił do 1934 roku. W okresie tym, w mieście poczyniono szereg inwestycji. Przy udziale bezrobotnych uporządkowano miejskie drogi i chodniki, niemałym kosztem wzniesiono nową Elektrownię Miejską, rozpoczęto też budowę nowoczesnego gmachu Szkoły Powszechnej NR 1 i 2. Inwestycje te przyczyniły się jednak do znacznego zadłużenia i poważnych kłopotów finansowych miasta. Wawrzyniec Gałaj pełnił wiele funkcji społecznych, przede wszystkim był jednak przywódcą miejscowej PPS i aktywnym działaczem Związków Zawodowych. Cieszył się dużym autorytetem i szacunkiem również przeciwników politycznych, a jego pogrzeb zgromadził tłumy mieszkańców.

   
 Maria Stanisława Konopnicka z Wasiłowskich (1842–1910). Urodziła się 23 maja 1842 roku w Suwałkach w rodzinie Józefa i Scholastyki, którzy przybyli do Suwałk w 1841 roku, wraz z pierworodną córką Wandą. Józef Wasiłowski, z wykształcenia prawnik, objął wówczas funkcję obrońcy prokuratorii guberni augustowskiej i patrona trybunału. W Suwałkach mieszkali w domu rejenta Jana Zapiórkiewicza, przy ówczesnej ulicy Petersburskiej 200 (obecnie T. Kościuszki 31). W rok później, na świat przyszła ich druga córka, Maria Stanisława – późniejsza poetka i pisarka. Wasiłowscy opuścili Suwałki w 1849 roku i przenieśli się do Kalisza. Wcześniej urodziło im się jeszcze czworo dzieci (jedno z nich, Zofia, zmarło wkrótce po porodzie i zostało pochowane na suwalskim cmentarzu). W 1862 roku Maria wyszła za mąż za Jarosława Konopnickiego, zubożałego ziemianina, dzierżawcę majątków: Bronowo i Gusin. Debiutowała w 1875 roku. Powszechne uznanie przyniosła jej twórczość patriotyczna oraz utwory dla dzieci, m.in. baśń O Krasnoludkach i sierotce Marysi. Nigdy nie odwiedziła rodzinnych Suwałk, jednak do miasta lat dziecięcych powróciła w opowiadaniach Z cmentarzy i Anusia. Od 1973 roku w budynku przy ulicy Kościuszki 31, w którym autorka Roty spędziła dzieciństwo, mieści się Muzeum jej imienia.
  
 
 Alfred Jan Maksymilian Wierusz-Kowalski (1849–1915). Urodził się 11 października 1849 roku w Suwałkach, w rodzinie regenta kancelarii ziemiańskiej (notariusza) Teofila Wierusza-Kowalskiego i Teofili z Siewierskich. Wierusz-Kowalscy byli dobrze sytuowani. W Suwałkach posiadali dom (obecnie ul. T. Kościuszki 16), a w Dębszczyźnie koło Filipowa niewielki majątek, gdzie spędzali miesiące letnie. Alfred uczęszczał do rządowego gimnazjum męskiego w Suwałkach. Tu też, u Kazimierza Górnickiego, absolwenta warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych, pobierał pierwsze lekcje rysunku. W 1865 roku wraz z rodziną przeniósł się do Kalisza. Po ukończeniu gimnazjum, w 1868 roku, wstąpił do Warszawskiej Klasy Rysunkowej, studiując pod kierunkiem Rafała Hadziewicza, Aleksandra Kamińskiego i Wojciecha Gersona. W 1871 roku, wyjechał na dalsze studia do Drezna, Pragi i Monachium. W Akademii Monachijskiej kontynuował je pod kierunkiem Aleksandra Wagnera, był też uczniem Józefa Brandta. W Monachium założył własną pracownię i osiadł na stałe. W 1903 roku wyjechał w podróż do Afryki Północnej. Brał udział w wielu prestiżowych wystawach międzynarodowych, zdobywając wyróżnienia, nagrody i medale. Wystawiał również w kraju. Był jednym z twórców tzw. polskiej „szkoły monachijskiej”. W 1890 roku otrzymał tytuł honorowego profesora Akademii Monachijskiej. W jego twórczości dominował pejzaż i sceny rodzajowe, ukazujące przejażdżki konne, powozy, polowania oraz charakterystyczne, pełne dramatyzmu i ekspresji napady wilków, oparte na wspomnieniach z lat dzieciństwa i pobytu na Suwalszczyźnie. Zmarł w Monachium 16 lutego 1915 roku. Stała wystawa, poświęcona jego życiu i twórczości, prezentowana jest w Muzeum Okręgowym w Suwałkach.
  
 
Opracowanie: Krzysztof Skłodowski, Muzeum Okręgowe w Suwałkach




Nasze Miasto
Wizytówka Miasta
Położenie miasta
Geomorfologia
Budowa geologiczna
Klimat
Dojazd
Dane demograficzne
Herb Suwałk
Hymn Suwałk
Hejnał Suwałk
Historia Suwałk
Honorowi Obywatele Miasta
Aleksandra Piłsudska
Andrzej Strumiłło
Andrzej Witold Stanisław Wajda
Dagmar Falk
Walery Roman
marszałek Polski Edward Rydz-Śmigły
prof. Edward Franciszek Szczepanik
Zasłużeni dla Miasta Suwałk
Andrzej Strumiłło
Archiwum Państwowe w Suwałkach
Biblioteka Publiczna im. Marii Konopnickiej w Suwałkach
Henryk Józef Kulczycki
I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Konopnickiej w Suwałkach
Irena Filipowicz
Jerzy Stanisław Klimko
Maria Krystyna Kapuścińska
Miasto Grande-Synthe
Miejskie Ognisko Artystyczne im. J. Lalewicza w Suwałkach
Muzeum Okręgowe w Suwałkach
Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze - Oddział w Suwałkach
Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o.o. w Suwałkach
Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. w Suwałkach
Suwalski Obwód Światowego Związku Żołnierzy AK w Suwałkach
Szkoła Podstawowa nr 2 im. A. Piłsudskiej w Suwałkach
Zespół Pieśni i Tańca Suwalszczyzna w Suwałkach
Zespół Szkól nr 5 w Suwałkach
Zygmunt Filipowicz
gen. bryg. Rudolf Dzipanov
prof. Edward Franciszek Szczepanik
prof. Jan Bohdan Chmielewski
płk Jan Sadowski
Baza organizacji pożytku publicznego
Przynależność Miasta do organizacji
Miasta partnerskie
Alytus
Grande - Synthe
Mariampol
Notodden
Rezekne
Voru
Waren
Projekty współfinansowane przez UE
Lata 2004-2006
Lata 2007-2013
„Poznaj siłę wyobraźni”
„Rozwiń skrzydła ciekawości"
„Zawód to klucz do sukcesu”
Aquapark z pływalnią
Kierunki rozwoju subregionalnych biegunów wzrostu i instrumentów wsparcia byłych miast wojewódzkich
Modernizacja oczyszczalni ścieków i rozwoju infrastruktury wodno-kanalizacyjnej w Suwałkach, etap II
Modernizacja oczyszczalni ścieków i rozwoju infrastruktury wodno-kanalizacyjnej w Suwałkach, etap I
Platforma Współpracy EGO SA
Poprawa infrastruktury publicznej stref przemysłowych
Przebudowa hali sportowej OSIR
Remont i modernizacja budynku Muzeum Okręgowego
Rozbudowa bazy turystycznej OSiR w Suwałkach
Sala koncertowo-teatralna
TRANS IN FORM
Termomodernizacja ZS 4
Termomodernizacja ZS 6
Transport publiczny miasta oraz gminy Suwałki - etap II
Ulica Reja
"Chcę zdobyć zawód i pracować"
Wybitne suwalskie postaci
Zabytki Suwałk
Komunikacja
Komunikacja miejska
Komunikacja autobusowa
Komunikacja kolejowa
Plan Miasta
System Informacji Przestrzennej GIS
Plan Suwałk w Google
Ścieżki rowerowe
Zdrowie
Dyżury aptek
Ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne
Izba Wytrzeźwień
Leczenie stomatologiczne
Lecznictwo zamknięte
Opieka długoterminowa
Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień
Podstawowa opieka zdrowotna
Powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności
Programy
Miejski program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych i narkomanii w Suwałkach na 2009
Plan zabezpieczenia medycznych działań ratowniczych na 2007 rok
Rehabilitacja
Świadczenia zdrowotne odrębne kontraktowane - 2008
Ekologia
Ochrona przyrody
Obszary chronionego krajobrazu
Pomniki przyrody
Rezerwat archeologiczny
Ochrona środowiska przyrodniczego
Hałas
Powietrze
Wody podziemne
Złoża kopalin i gleby
Krótko o azbeście
Fauna i flora miasta
Formy użytkowania terenu
Park Konstytucji 3-go Maja
Zasady wycinki i pielęgnacji drzew/krzewów
Bezpieczne Suwałki
Obrona Cywilna
Obowiązki mieszkańców w zakresie powszechnej samoobrony
Postępowanie po ogłoszeniu sygnałów alarmowych
Rodzaje alarmów
System monitoringu wizyjnego Miasta Suwałki
Wirus grypy świń
Infolinia
Zalecenia
Zarządzanie kryzysowe
Czad cichy zabójca
Krótki poradnik dla mieszkańca miasta
Materiały do pobrania
Meldunek zima 2009-2010
Telefony alarmowe i pomocowe
Organizacje pozarządowe
Baza organizacji pozarządowych
Informacja z konsultacji społecznych
Nabór kandydatów do Komisji konkursowych do opiniowania ofert w otwartych konkursach ofert.
Propozycje zadań priorytetowych na 2011 r.
Pomoc społeczna
Bezdomni
Bezpłatna infolinia - 0 800 444 989
Informator o instytucjach niosących pomoc w zakresie bezradności społecznej
Noclegownia dla bezdomnych mężczyzn
Jednostki Pomocy społecznej
Dom Pomocy Społecznej "Kalina"
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej
Ośrodek Adopcyjno - Opiekuńczy
Placówka Opiekuńczo - Wychowawcza
Miejska Społeczna Rada ds. Osób Niepełnosprawnych
Programy
Karta współpracy samorządu miasta Suwałk z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami...
Program na rzecz poprawy warunków życia społecznego i zawodowego osób niepełnosprawnych w mieście...
Program wspólpracy miasta Suwałk z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami...
Strategia rozwiązywania problemów społecznych miasta Suwałki na lata 2006 - 2015
pogodne suwałki
pogoda
 
Związek Powiatów Polskich ZMP EUrzad
© 2008 UM Suwałki
  Strona główna   Kontakt   BIP   Mapa strony   Redakcja   Rachunki bankowe Urzędu Miejskiego  
Tworzenie stron internetowych